REZIDBA VOĆAKA
U većini voćnjaka postoje problemi s bujnim rastom povezanim s
malom rodnošću i sve češćim problemom alternativne rodnosti. Bujni
rast mladica povezan je sa slabim osvjetljenjem, manjim i neravnomjernim
prinosom, jačom pojavom bolesti i štetnika, slabijom obojenosti
kožice ploda te većom osjetljivosti ploda na fiziološke bolesti.
Rezidba je najstarija i najvažnija pomotehnička mjera. Njome reguliramo
generativni i vegetativni rast voćke, a to je preduvjet uravnoteženog,
visokog i ranog prinosa. Provodimo je kod svih vrsta voćaka. Njome
se omogućava bolje prodiranje svjetlosti u krošnju. Uslijed bržeg
sušenja lista manja je i mogućnost pojave biljnih gljivičnih bolesti.
Drvo uravnoteženije raste. Ukoliko se rezidba ne provodi krošnja
postaje prebujna, dolazi do lomova grana, a rod se seli na periferiju
krošnje.
U krošnji razlikujemo provodnicu, ukoliko je ima, te skeletne
grane prvog, drugog i trećeg reda. Na skeletnim se granama stvara
rodno drvo koje je kraćeg životnog vijeka te se ono rezidbom obnavlja.
Rezidbu možemo podijeliti na:
- zimsku
- ljetnu
- rezidbu pred berbu
Zimska se rezidba provodi u periodu mirovanja vegetacije, ovisno
o atmosferskim prilikama, ali svakako prije kretanja vegetacije,
odnosno tjeranja pupova. Temperatura mora biti veća od 0°C.
Ona je glavna mjera regulacije vegetativnog i generativnog porasta
voćke. Cilj joj je držati voćku u ravnoteži te smanjiti pojavu
alternativne rodnosti koja je kod nekih sorata i voćnih vrsta
vrlo izražena kao npr. kod marelice.
Svodi se na tri osnovne mjere:
- prorjeđivanje
- prikraćivanje
- savijanje grana
Prorjeđivanjem se smanjuje broj izboja u periferiji krošnje,
čime je omogućeno bolje osvjetljenje, a time i rast rodnog drva
po cijeloj skeletnoj grani sve do debla. Ukoliko se grančice
ne prorjeđuju skeletne grane ogole, a rod se seli na periferiju
krošnje gdje ima bolje osvjetljenje. Time je urod automatski
smanjen, a težina ploda je na vrhovima skeletnih grana koje
pucaju. Ovom mjerom se potpuno odstranjuju izboji (grane) iz
krošnje do osnove. Odstranjuju se konkurentne grane i izboji
koji svojim položajem i snagom rasta zagušuju krošnju, odstranjuju
se suhe i slomljene grane te na bilo koji način oštećene i bolesne
grane. Ovom mjerom se sprječava zasjenjivanje unutrašnjosti
krošnje.
Kod starijih stabala prorjeđivanje grana je složenije jer su
grane veće i deblje. Izvodi se ručnom ili motornom pilom. Kod
odstranjivanja grana rez mora biti ravan i ne smije se ostavljati
batrljak (ostatak grane) jer on ostaje van dotoka hranjivih
tvari i može doći do trulenja drveta što može prijeći i na zdravi
dio drveta. Rane koje nastaju tim rezom treba zagladiti nožem
i obavezno premazati slojem voćarskog voska.
Prikraćivanjem se potiče vegetativni rast onih dijelova krošnje
koji su slabije razvijeni. Najčešće se obavlja u toku formiranja
uzgojnog oblika. Prikraćivanje se vrši na pup koji ima bočni
položaj te se na taj način utječe na otvaranje krošnje i razgranjivanje.
Pupovi koji su neposredno ispod prikraćenog mjesta daju jače
izboje u odnosu na one koji su udaljeni od tog mjesta. Prikraćuje
se nekoliko milimetara iznad pupa s blago zakošenim rezom prema
pupu.
Savijanje grana provodi se već u samom početku formiranja uzgojnog
oblika, odnosno skeleta voćke. Može se provesti kod mlađih stabala
čije su grane još savitljive i dozvoljavaju da se otklone pod
željenim kutom, znači prije odrvenjavanja bazalnog dijela mladice.
Obično su to grane stare 2-3 godine. Cilj ovog zahvata je smanjiti
snagu rasta, ubrzati plodonošenje odnosno stvoriti više rodnih
grančica. Buduće skeletne grane se savijaju pod kutem 45° -
60° u odnosu na deblo (provodnicu) ovisno od mjesta u krošnji.
Savijanje mladica može se vršiti i tijekom ljeta. Pravilno savijena
grana stvorit će više rodnih grančica, a prejako savijena bacit
će vodopije na vrhu luka. Nakon savijanja grane moguće je izvršiti
njeno prikraćivanje na neki od donjih ili bočnih razgranjenja.
Ljetna rezidba provodi se sredinom kolovoza, a čini nadopunu
zimske rezidbe. Važno ju je provoditi kod voćaka bujnijeg vegetativnog
rasta. Mora se voditi računa da se ne provodi prerano jer će
u protivnom voćka reagirati preranim tjeranjem cvjetnog pupa
u ljeto, a time će se smanjit generativni potencijal za iduću
godinu, a time i urod. U ljetnoj rezidbi može se vršiti pinciranje,
prikraćivanje, prorjeđivanje ili savijanje grana.
Idealni odnos list : plod je 40:1 što ima za posljedicu bolju
kvalitetu ploda i bolju sposobnost čuvanja. Obično je taj odnos
narušen (više je listova po plodu) što ima za posljedicu da
su plodovi veliki, osjetljivi na fiziološke bolesti te slabiju
sposobnost čuvanja ploda.
Rezidba pred berbu provodi se kod sorata kod kojih je važna
obojenost kožice ploda (važna za crvenije sorte kao npr. Elstar,
Gala, Jonagold). Izvodi se obično u terminu desetak dana pred
berbu. Cilj joj je dobro osvjetljenje ploda kako bi dobio optimalnu
boju. Ukoliko se previše prorijedi može doći do nepoželjne pojave
ožegotina na kožici čime je umanjena kvaliteta ploda. Ako se
pak ne provodi, plodovi koji su zasjenjeni ostaju neobojeni,
netipični za sortu i podložniji različitim fiziološkim poremećajima
što smanjuje sposobnost čuvanja ploda, a i njegovu komercijalnu
vrijednost.
Kako ćemo provoditi rezidbu jabuke ovisi o podlozi. Podloga
utječe na prirast vegetativne mase, početak rodnosti, kvalitetu
ploda i alternativnu rodnost. Razlikujemo slabo bujne i bujne
podloge. Bujne podloge imaju jači ljetni porast vegetativne
mase te je kod njih nužna ljetna rezidba. Slabo bujne podloge
imaju slab vegetativni porast, ali jači generativni porast što
znači i veću rodnost. Slabo bujne podloge rode ranije i ujednačenije
su rodnosti, dok su bujne izrazito neujednačene. Inače su slabe
podloge kraćeg životnog vijeka, traže intenzivniju njegu i plodno
tlo. Treba im navodnjavanje jer im je korjenov sistem izrazito
plitak.
Bez obzira o kojoj se podlozi radi svakako treba poznavati rezidbu
voćaka, njene pozitivne strane kako bi i uzgoj bio jednostavniji,
a plodovi kvalitetniji.
Hrvatski zavod za poljoprivrednu savjetodavnu
službu
Ispostava Dugo Selo
Mr.sc. Zvonimir Vukov
